Taşra Teşkilatının Bölümleri Nelerdir? Bir İzmirli Gencin Gözünden
İzmir’de yaşıyorum, hâlâ bir İzmir çocuğuyum, ama bazen sorarım kendime: “Burası ne kadar da taşra!” Evet, İstanbul’la karşılaştırıldığında İzmir taşra olabilir, ama öte yandan, bir şehre taşra derken, bir de o şehrin taşra teşkilatını düşünmek gerek. Taşra teşkilatının bölümleri nelerdir diye soruyorsanız, size vereceğim yanıt, biraz resmiyetle biraz da mizah bir arada olacak. Çünkü, bir şeyi ciddi ciddi düşünürken, bazen komik olabiliyor. Hadi gelin, bunu birlikte keşfedelim.
Taşra Teşkilatı: İlk Duyduğunda “Hımm” Dediklerinin Ardında Yatan Gerçek
Öncelikle, taşra teşkilatının ne olduğunu açıklayayım. Bunu duyduğumda, daha ilk başta şunu düşündüm: “Taşra, devletin örgütlenmesi, yönetim şekli… Ama niye bu kadar resmi bir şey var?” O zamanlarda, taşra teşkilatının sadece kamu sektörü ile ilgili olduğu aklıma gelirdi. Sonra bir gün bir belediyeye gittim ve durumun aslında “taşra teşkilatının bölümleri”nin sadece bürokratik işlerden ibaret olmadığını fark ettim. Bu, tamamen başka bir hikaye!
Taşra teşkilatının bölümleri nelerdir, diye soran birine şunu söylersiniz:
İl müdürlükleri
Kaymakamlıklar
Valilikler
Belediyeler
Mahalli idareler
Ama bu kadar sıkıcı olmasa, her şey biraz daha eğlenceli olurdu, değil mi?
İl Müdürlükleri: Hadi Biraz Ciddiyet
İl müdürlükleri, taşra teşkilatının en ciddi işleyen kısımlarından biri. İşin içine girince, aslında tam olarak ne yapıldığını anlamak için bir kaymakamla çay içmek lazım. Bir gün, kaymakamın önünde duruyorum, o kadar resmi bir ortam var ki, içimden bir ses diyor: “Burada resmiyet önde, ama kaymakamın biraz tatlı sohbeti olsa, işler çok daha eğlenceli olurdu.”
Düşünün, belediyeye gideceksiniz ve orada önünüze çıkacak bir il müdürü, adeta devletin sevilen çocuğu gibi bir tavır sergiliyor. “Sizin ne işiniz var burada?” demesinin hemen ardından “Duydum ki taşra teşkilatına dair bir sorunuz varmış” diye cümle kuracak biri. O an gerçekten ne yapacağınızı şaşırıyorsunuz, çünkü karşınızda hem bir devlet memuru var, hem de bir tür halk kahramanı gibi bir havada!
Kaymakamlıklar: Karar Vermenin Püf Noktası
Bir kaymakam, her taşra şehrinde önemli bir figürdür. Ama düşündüğümde, kaymakamlıkların işleyişini biraz da “Bürokratik Kardeşler” gibi hayal ediyorum. Her bir kaymakamın üzerinde aynı yetkiyi taşıyan bir elma şapkası var. İlginç değil mi? Hayır, elma şapkası gerçekten yok, ama kaymakamlık daima bir “Yüksek Bürokrasi” havasına sahiptir. Kaymakamlık, devletin taşrada uygulanmasını sağlayan en büyük merkezi figürdür.
Bu kadar önemli bir kurumda bir gün kaymakamla çay içtim. Öyle bir diyalog oldu ki, kaymakam bir anda “İzmir’deki yerel yönetimlerin aslında çok katı olduğunu biliyor musunuz?” diye sordu. “Bilmiyorum, ama sizin çalıştığınız yerin sorumlu olduğu tüm taşra teşkilatının bölümleri hakkında fikrim var,” dedim, ama tabii ki ciddi ciddi!
Valilikler: “Vallahi İyi Oldu”
Valilikler… Duyduğumda bir insanın aklına gelen ilk şey, valinin “dönüşü” olmalı. Biliyorum, kelimeler fazla resmi, ama ne yapalım? Bu da taşra teşkilatının bölümlerinden bir diğeri. Gerçekten, valilik de oldukça ilginç bir kurum. Ne zaman valilik ile ilgili bir resmi yazı yazsam, içimde “Vallahi iyi oldu” demek istiyorum, çünkü bir şeyleri çok iyi bir şekilde hallediyorlar.
Valilik, taşra teşkilatının en büyük yönetim gücü olmasının yanında, bölgedeki tüm önemli olaylarla da ilgileniyor. Ama bazen bu olaylar, şehri neredeyse ikiye bölen bir yol çalışmasının resmi olduğu kadar; trafik yoğunluğunun azaltılması için yapılan bir toplantı olabilir. O yüzden valilik deyince, bence biraz da “Bürokrasi Ama Aynı Zamanda Huzur Arayışı” diyebiliriz.
Belediyeler: Taşra Teşkilatının “Evinin Duvakları”
Belediyeler, taşra teşkilatının en erişilebilir kısmıdır. Ben bir İzmirli olarak, belediyenin işleyişine göz attığımda şunu fark ettim: Belediyeler bazen hem devletin ciddiyetini hem de halkın dertlerini bir arada taşıyan yerlerdir. Bir gün belediyede bir işim vardı. Vaat edilen hizmetin yapılmaması sonrası içimden “Evet, taşra teşkilatının bölümleri arasında en eğlencelisi burası” dedim. Çünkü burada işler genellikle “Hızlıca yapılsın, ama iş bittiğinde bir açıklama yapalım” tarzında olur. Komik değil mi? Ama gerçek.
Bir yanda resmi prosedürler, diğer yanda halkın gözüyle bakan belediye görevlileri. Evet, işte belediyelerde bu dengeyi buluyorsunuz.
Mahalli İdareler: Eski Günlerden Bir Parça
Mahalli idareler… Bunlar ne? Çok meraklıyım! Mahalli idareler, taşra teşkilatının klasik bir parçası olarak yerel yönetim işlerini üstlenir. Eski zamanlardan bir hatıra gibi, bazen yerel halka çok uzak ama bir o kadar da yakın olan bu bölümler, günlük yaşamın da bir parçasıdır. Eski günlerden bir parça derken, yerel yönetim işleri zaman zaman en iyi şekilde çözülen değil, en “komik” şekilde çözülen işlerdir.
Sonuç: Taşra Teşkilatının Bölümleri Nelerdir?
Evet, taşra teşkilatının bölümleri, gerçekten karmaşık bir yapı oluşturur. Ama günün sonunda bu işlerin hepsi, hayatımızın farklı köşelerinde karşımıza çıkar. İl müdürlüklerinden kaymakamlıklara, belediyelerden valiliklere kadar her bölüm, günlük hayatın bir parçası haline gelir. Ama iç sesimle şunu da diyorum: “Hayat bu kadar ciddi olmasaydı, biraz daha eğlenceli olurdu.” Hem ne de olsa taşra teşkilatının da bir mizahı olmalı, değil mi?